Instagram, sosyal iletişimin yanında kayıt dışı e-ticaret ve finansal yönlendirmelerin de yoğun olduğu bir platformdur. Instagram dolandırıcılığı çoğunlukla sahte butik ve e-ticaret hesapları, çalınmış veya taklit hesaplardan gönderilen oltalama mesajları, mavi tik ve telif hakkı ihlali kurguları ile çekiliş ya da yatırım temalı sponsorlu gönderiler şeklinde görülür.
Dolandırıcılar yüksek takipçili hesapları ele geçirerek veya bot takipçili hesaplar kullanarak “güvenilir işletme” algısı yaratabilir. Piyasa değerinin çok altında ürün veya yüksek getirili yatırım fırsatı sunup kullanıcıyı WhatsApp ya da DM hattına yönlendirir; kapora veya ürün bedelini IBAN'a toplar. Ödeme sonrasında ürün gönderilmez, değersiz bir ürün yollanır ya da iletişim kesilir.
Bilişim sistemlerinin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak gerçekleştirilen bu eylemler, somut olayın özelliklerine göre Türk Ceza Kanunu kapsamında bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık yönünden incelenebilir.
Instagram'da sık kullanılan dolandırıcılık yöntemleri
Sahte e-ticaret ve butik hesapları
Gerçek işletmelerin ürün fotoğrafı ve videoları kopyalanarak sahte mağaza profilleri açılır. Yorumlar kapatılabilir veya yalnızca olumlu bot yorumları gösterilebilir. Ödemeler resmî e-ticaret altyapısı ve sanal POS yerine şahıs ya da paravan şirket IBAN'ına havale/EFT yoluyla istenir.
Telif hakkı ve mavi tik oltalama mesajları
Instagram veya Meta yetkilisi görünümü verilen hesaplardan “telif ihlali tespit edildi” ya da “mavi tik hakkı kazandınız” gibi bağlantılı mesajlar gönderilir. Sahte sayfaya kullanıcı adı, şifre ve iki aşamalı doğrulama kodunu giren kişinin hesabı ele geçirilir.
Ele geçirilen hesaptan acil para veya yatırım mesajı
Gerçek bir kişiye ait hesap ele geçirildikten sonra takipçilere acil borç veya yüksek kazançlı yatırım mesajları gönderilir. Burada mağdurun tanıdığı kişiye duyduğu güven istismar edilir.
Sahte çekiliş ve hediye tuzağı
Otomobil veya telefon kazandığı söylenen kişiden kargo, gümrük vergisi ya da IMEI kayıt bedeli adı altında paravan hesaplara ödeme yapması istenir.
Instagram alışverişlerinde ve mesajlarında dikkat edilecekler
- Yalnızca DM veya WhatsApp üzerinden IBAN isteyen hesapları inceleyin: Şirket vergi numarası, fatura bilgisi ve Ticaret Bakanlığı ETBİS kaydı gibi bilgileri doğrulayın.
- “Bu hesap hakkında” bölümünü kontrol edin: Hesabın açılış tarihi, bulunduğu ülke ve önceki kullanıcı adı değişiklikleri risk değerlendirmesinde önemlidir.
- Gelen bağlantılara şifre girmeyin: Acele ettiren telif, doğrulama ve mavi tik mesajları üzerinden açılan sayfaların alan adını dikkatle kontrol edin.
Hukuki koruma, para iadesi ve adli adımlar
- Dijital delilleri zaman kaybetmeden tespit edin: Sahte profilin URL adresi ve profil kimliği, kullanıcı adı geçmişi, DM ve WhatsApp yazışmaları, ilan görüntüleri ile alıcı adı ve IBAN'ın yer aldığı banka dekontlarını dosyalayın.
- Bankaya bildirim yapın: Ödeme sonrasında ilgili bankaya hileli işlem bildirimi yaparak operasyonel inceleme ve mümkünse karşı hesaba bloke sürecinin değerlendirilmesini isteyin.
- Savcılık başvurusunu değerlendirin: Cumhuriyet Başsavcılığına yapılacak başvuruda banka hesabının, platform kayıtlarının ve diğer dijital izlerin tespiti ile koşulları varsa CMK m. 128 kapsamındaki koruma tedbirleri talep edilebilir.
- Özel hukuk ve tüketici yollarını ayırın: Satıcı ve IBAN sahibi tespit edildiğinde olayın niteliğine göre Tüketici Hakem Heyeti, icra takibi veya haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmeye dayalı talepler gündeme gelebilir.
Ekran görüntüsü ve mesajların nasıl korunacağı konusunda dijital delil rehberini; olay yatırım vaadiyle başladıysa yatırım dolandırıcılığı sayfasını da inceleyebilirsiniz.