Birikimlerini korumak ve getiri elde etmek isteyen kişiler, sahte yatırım organizasyonlarının hedefi olabilmektedir. Yatırım dolandırıcılığı; SPK yetki belgesi bulunmayan sahte portföy yönetim şirketleri, Ponzi veya saadet zinciri kurguları, gayrimenkul ve emtia fonu adı altında para toplama ve borsa manipülasyon grupları üzerinden yürütülebilir.
Dolandırıcılar kendilerini uluslararası fon yöneticisi, lisanslı borsa analisti veya yapay zekâ destekli alım-satım robotu geliştiricisi olarak tanıtabilir. “Garantili sabit kâr”, “risksiz yüksek getiri” veya “günlük yüzde 5 kazanç” gibi vaatlerle para toplar; sahte panel ve mesajlarda yatırımın büyüdüğünü gösterir. Anapara veya kâr çekilmek istendiğinde fon çıkış harcı, stopaj vergisi ya da dosya masrafı adı altında yeni ödeme talep edilir.
Bu eylemler somut olayın özelliklerine göre bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık ve sermaye piyasası mevzuatına aykırılık yönünden incelenebilir.
Yatırım dolandırıcılığında kullanılan yöntemler
Saadet zinciri veya Ponzi sistemi
İlk katılımcıların “kâr” ödemeleri sisteme sonradan giren kişilerin anaparasıyla karşılanır. Yeni üye veya para girişi durduğunda sistem çöker ve özellikle son katılımcılar birikimlerini kaybeder.
Sahte VIP borsa ve hisse analiz grupları
WhatsApp ve Telegram'da “tavan yapacak hisseler” ya da “gizli borsa duyurusu” adlarıyla gruplar kurulur. Sığ hisselere toplu alım yönlendirilerek fiyat yükseltilir; organizatörler kendi hisselerini yüksek fiyattan sattığında diğer katılımcılar zararla karşılaşır.
Yapay zekâ ve algoritma robotu tuzağı
Kullanıcıya otomatik kârlı pozisyon açtığı iddia edilen bir yazılım satılır veya kiralanır. Gerçekte işlem yapmayan arayüzler üzerinden gönderilen para paravan hesaplara aktarılabilir.
Gölge şirketler ve kurgusal fon yönetimi
Ticaret sicilinde danışmanlık, bilişim veya dış ticaret gibi farklı alanlarda görünen; ancak gerekli SPK ya da BDDK yetkisi bulunmayan şirketler yatırım fonu adı altında para toplayabilir.
Yatırım yaparken kaçınılması gerekenler
- Garantili ve risksiz yüksek kâr vaadine güvenmeyin: Piyasa ortalamasının çok üzerinde sabit getiri iddiası ciddi bir risk işaretidir.
- SPK ve BDDK yetkisini doğrulamadan para göndermeyin: Kurumun resmî yetkisini ilgili kamu kurumlarının güncel listelerinden kontrol edin.
- Şahıs veya ilgisiz şirket IBAN'ına yatırım parası göndermeyin: Ödeme yapılan hesap unvanının yatırım kuruluşuyla ilişkisini bağımsız olarak doğrulayın.
- Para çekmek için istenen ek ücreti ödemeyin: Vergi, sigorta, kilit açma veya dosya masrafı bahanesi ilk kaybı büyüten ikinci aşama olabilir.
Hukuki koruma, para iadesi ve adli adımlar
- Finansal sözleşme ve dekontları derleyin: Para gönderilen şirket ve şahıs hesaplarını, alıcı unvanlarını, açıklama alanlarını ve imzalanan yatırım sözleşmelerini kronolojik olarak dosyalayın.
- Yazışma ve vaat kayıtlarını koruyun: Telefon numaraları, WhatsApp ve Telegram konuşmaları, arama kayıtları, reklamlar, kurgusal kazanç tabloları ve panel ekranlarını saklayın.
- Savcılık başvurusu ve koruma tedbirini değerlendirin: Olayın niteliğine göre Cumhuriyet Başsavcılığına başvurularak ilgililerin tespiti ve şartları oluşmuşsa CMK m. 128 kapsamındaki tedbirler istenebilir.
- Özel hukuk ve icra yollarını inceleyin: Tespit edilen şirket yetkilileri ve hesap sahipleri bakımından haksız fiil, sebepsiz zenginleşme, ihtiyati haciz veya icra yollarının uygunluğu somut dosyada değerlendirilmelidir.
Olay lisanssız Forex veya kripto paneli üzerinden yürütüldüyse kripto ve Forex dolandırıcılığı; yalnızca sahte kripto borsasında para çekme engeli varsa sahte kripto borsası rehberlerini de inceleyebilirsiniz.